Kerst is een feestdag waarop de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd. Volgens de Bijbel werd Jezus ruim 2000 jaar geleden geboren in een stal in Bethlehem. Elk jaar vieren we dit op 25 en 26 december, en het is voor veel mensen een van de belangrijkste feestdagen van het jaar.
Wat is kerst precies?
De volledige naam is Kerstmis. Het woord “kerst” komt van het Oudnederlandse woord voor Christus. Kerstmis betekent dus letterlijk: de mis van Christus. Het is van oorsprong een christelijke feestdag, maar tegenwoordig vieren veel mensen kerst ook zonder religieuze betekenis. Ze zien het meer als een familiefeest vol lichtjes, cadeaus en gezelligheid.
Voor christenen staat kerst in het teken van hoop en vreugde. In Jezus zagen zij Gods belofte aan de wereld vervuld worden. Die boodschap staat centraal in kerkdiensten die overal ter wereld tijdens de kerstdagen plaatsvinden.
Waarom vieren we kerst op 25 december?
De Bijbel noemt geen exacte geboortedatum van Jezus. De datum 25 december werd in de vroege kerk gekozen, waarschijnlijk al in de vierde eeuw. Een mogelijke reden is dat deze datum samenviel met bestaande Romeinse midwinterfeesten. Door kerst op die dag te vieren, kon de kerk aansluiten bij wat mensen al gewend waren te vieren rond de kortste dag van het jaar.
In sommige christelijke tradities, zoals de Russisch-orthodoxe kerk, valt kerst op 7 januari. Dat verschil ontstaat door het gebruik van een andere kalender.
Waar komen kersttradities vandaan?
Veel tradities die we kennen bij kerst hebben een lange geschiedenis, en niet alles komt direct uit de Bijbel.
- De kerstboom: Het versieren van een groenblijvende boom in de winter is een oude gewoonte. In de zestiende eeuw raakte de kerstboom zoals we hem nu kennen in gebruik in Duitsland. Vanuit daar verspreidde de traditie zich over Europa en de rest van de wereld.
- De Kerstman: De figuur van de Kerstman is gebaseerd op Sinterklaas, die op zijn beurt gebaseerd is op de historische Nicolaas van Myra, een bisschop uit de vierde eeuw die bekendstond om zijn vrijgevigheid. Via Amerika kreeg de Kerstman zijn moderne uiterlijk: een vrolijke man met een rode jas en een slee.
- Kerstnachtdiensten: In veel kerken wordt in de nacht van 24 op 25 december een speciale dienst gehouden. Dit is een van de oudste kersttradities.
- Cadeaus geven: Het geven van geschenken aan elkaar verwijst naar de gaven die de drie koningen aan het pasgeboren kindje Jezus brachten. Goud, wierook en mirre zijn de drie geschenken die de Bijbel noemt.
- Kerstliedjes: Het zingen van kerstliederen is een traditie die al eeuwen oud is. Sommige liederen gaan over de geboorte van Jezus, andere zijn meer gericht op winterpret en gezelligheid.
Kerst voor christenen versus kerst als familiefeest
Voor gelovige christenen is kerst een heilige tijd. Zij gedenken hoe God mens werd in de persoon van Jezus. Dat is een kernpunt van het christelijke geloof. Kerkdiensten, bijbellezen en bezinning horen voor hen bij dit feest.
Voor veel niet-religieuze mensen heeft kerst een andere betekenis. Het is een moment om bij te zijn met familie en vrienden, te genieten van een feestelijk diner, cadeaus uit te wisselen en even stil te staan bij het jaar dat voorbijging. Beide manieren van vieren bestaan naast elkaar, en in veel huishoudens lopen ze door elkaar.
Hoe wordt kerst in Nederland gevierd?
In Nederland zijn de kerstdagen officiële feestdagen. Op eerste kerstdag, 25 december, en tweede kerstdag, 26 december, zijn de meeste winkels gesloten en hebben mensen vrij. Een typisch Nederlands kerstfeest bestaat uit een uitgebreid diner, kerstversiering in huis, een kerstboom met lichten en decoraties, en tijd doorbrengen met naasten. Veel mensen gaan ook naar een kerstmarkt of een kerstconcert.
De weken voor kerst staan bekend als de advent. In die periode bereiden christenen zich voor op het kerstfeest. Adventskransen met vier kaarsen zijn een veelvoorkomend symbool: elke week voor kerst wordt er één kaars aangestoken.
Kerst in het kort
Kerst is ontstaan als christelijk feest ter viering van de geboorte van Jezus Christus. In de loop van de eeuwen zijn er allerlei tradities bij gekomen, sommige religieus en sommige werelds. Vandaag de dag is kerst voor velen een feest van licht, warmte en samenzijn, ongeacht of je gelovig bent of niet. De kern blijft hetzelfde: even stilstaan, samenkomen en genieten van de mensen om je heen.
Veelgestelde vragen
Waarom duurt kerst twee dagen?
In Nederland en veel andere landen kennen we eerste en tweede kerstdag. Eerste kerstdag, 25 december, is de eigenlijke feestdag waarop de geboorte van Jezus wordt herdacht. Tweede kerstdag, 26 december, werd later toegevoegd als extra vrije dag. In veel landen, zoals de Verenigde Staten, is er maar één officiële kerstdag.
Is kerst altijd op dezelfde datum?
Ja, in de westerse wereld valt kerst altijd op 25 december. In orthodox-christelijke landen die een andere kalender hanteren, wordt kerst gevierd op 7 januari. De datum is dus afhankelijk van welke kerktraditie gevolgd wordt.
Wat betekent advent en wat heeft het met kerst te maken?
Advent is de periode van vier weken voor kerst. Het woord betekent “komst” of “aankomst”. In de christelijke traditie is advent een tijd van voorbereiding op de komst van Jezus. Symbolen van advent zijn de adventskrans met vier kaarsen en de adventskalender, waarbij elke dag in december een deurtje wordt geopend tot aan kerst.
Vieren niet-christenen ook kerst?
Ja, veel mensen die niet christelijk zijn vieren kerst als een cultureel en sociaal feest. Voor hen staat kerst in het teken van familietijd, gezelligheid, cadeaus en lekker eten, los van de religieuze betekenis. In Nederland is dit heel gewoon.
