Lampen bepalen voor een groot deel hoe een ruimte aanvoelt. Een felle, koude lichtbron maakt een kamer zakelijk en nuchter. Warm, gedimd licht zorgt voor rust en gezelligheid. Toch denken de meeste mensen pas na over hun verlichting als een lamp het begeeft. Zonde, want met de juiste keuze haal je meer uit elke kamer in huis.
Soorten lichtbronnen en hun eigenschappen
Tegenwoordig zijn bijna alle nieuwe lichtbronnen van het type LED. LED staat voor Light Emitting Diode en is een technologie waarbij licht ontstaat door elektronen die door een halfgeleider bewegen. Dit type verbruikt veel minder stroom dan de oude gloeilamp en gaat vele malen langer mee. Een gemiddelde LED-lamp gaat zo’n 15.000 tot 25.000 branduren mee, terwijl een gewone gloeilamp al na ongeveer 1.000 uur stopt. Naast LED bestaan er ook nog spaarlampen, ook wel fluorescentielampen genoemd, maar die zijn steeds minder populair omdat ze langzamer opstarten en minder goed dimbaar zijn. Voor wie speciale verlichting zoekt, zoals in de fotografie of bij het kweken van planten, zijn er ook specifieke soorten zoals daglichtlampen of groeilampen met een aangepaste lichtkleur.
Lichtkleur en lichtsterkte uitgelegd
De kleur van licht wordt uitgedrukt in Kelvin. Hoe lager het getal, hoe warmer en geler het licht. Een waarde rond 2700 Kelvin geeft een warm, oranjegeel schijnsel dat prettig is in de woonkamer of slaapkamer. Rond 4000 Kelvin krijg je neutraal wit licht, wat goed werkt in een keuken of werkkamer. Daglichtlampen zitten op 5000 tot 6500 Kelvin en geven een blauwachtig wit licht. Naast kleur speelt ook de lichtsterkte een rol. Die wordt uitgedrukt in lumen, niet in watt. Watt zegt iets over het energieverbruik, lumen zegt iets over hoeveel licht er daadwerkelijk uitkomt. Een lamp van 800 lumen is vergelijkbaar met een oude gloeilamp van 60 watt. Voor een gezellige sfeer kies je eerder voor 300 tot 500 lumen per lamp, terwijl je voor werken aan een bureau al snel richting 800 lumen of meer gaat.
Slimme verlichting in huis
Slimme verlichting is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Met een slimme lamp, ook wel een smart bulb genoemd, kun je de lichtkleur en helderheid aanpassen via een app op je telefoon. Sommige systemen werken ook via spraakopdrachten of zijn te koppelen aan een smart home platform zoals Google Home, Amazon Alexa of Apple HomeKit. Een bekend en betaalbaar voorbeeld zijn de lampen van LSC Smart Connect, verkrijgbaar via Action. Deze maken gebruik van het Tuya platform, dat ook door veel andere merken wordt gebruikt. Dat maakt ze koppelbaar aan meerdere apps en systemen. De installatie gaat via wifi en is in de meeste gevallen eenvoudig te doen zonder technische kennis. Wel is het goed om te weten dat slimme verlichting soms verbindingsproblemen kan geven, zeker als het netwerk niet stabiel is of de lamp ver van de router staat. Een mesh netwerk of een extra wifi-punt in huis lost dat in veel gevallen op.
Verlichting per ruimte bewust kiezen
Elke ruimte heeft andere verlichtingsbehoeften. In de woonkamer werkt een combinatie van een centrale plafondlamp en sfeerverlichting goed, zoals een vloerlamp of wandlamp. In de badkamer is het belangrijk dat de lichtbron spatwaterdicht is, aangeduid met een IP-waarde van minimaal IP44. De slaapkamer vraagt om warm licht met een lage kleurtemperatuur, zodat het lichaam zich kan voorbereiden op de nacht. Blauw licht remt namelijk de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon. Een kinderkamer heeft baat bij helder, gelijkmatig licht dat geen last geeft van flikkeringen. Bij de aankoop is het verstandig om ook te letten op de fitting. In Nederland zijn E27 en E14 de meest gebruikte fittingen. E27 is de grote ronde fitting, E14 is kleiner en wordt vaak gebruikt in kleine sfeerlampen of kroonluchters.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen lumen en watt?
Watt geeft aan hoeveel energie een lamp verbruikt. Lumen geeft aan hoeveel licht er uit een lamp komt. Bij het kiezen van een lamp is het beter om naar lumen te kijken dan naar watt, omdat moderne LED-lampen veel meer licht geven bij hetzelfde of zelfs lager verbruik dan vroegere gloeilampen.
Hoe weet ik welke fitting ik nodig heb?
De meest voorkomende fittingen in Nederlandse huizen zijn E27 en E14. E27 is de grote schroefsokkel die je tegenkomt in de meeste standaard armaturen. E14 is de kleine schroefsokkel, vaak gebruikt in decoratieve armaturen. Je kunt de fitting herkennen door te kijken naar de onderkant van je bestaande lamp of door het te meten.
Zijn slimme lampen ook zonder internet te gebruiken?
Veel slimme lampen werken via wifi en hebben een internetverbinding nodig voor de volledige functionaliteit, zoals bediening op afstand en koppeling met spraakassistenten. Sommige systemen, zoals die op basis van Zigbee, werken lokaal via een hub en zijn minder afhankelijk van een stabiele internetverbinding.
Wat betekent de IP-waarde op een lamp?
De IP-waarde geeft aan hoe goed een lamp beschermd is tegen stof en vocht. IP44 betekent dat de lamp beschermd is tegen opspattend water en geschikt is voor gebruik in een badkamer. Hoe hoger de getallen, hoe beter de bescherming. Voor buiten gebruik is een waarde van IP65 of hoger aan te raden.
